"title":"Mình đã bán căn biệt thự do mình thiết kế và thi công để rồi mua lại nhà cũ 68 mét vuông của mình","body":"
Năm 2023, tôi hoàn tất bàn giao ngôi biệt thự 480m2 tại khu Nam Long cho một chủ nhà làm xuất nhập khẩu. Hình chụp ngôi nhà được đăng lên tạp chí kiến trúc, ai xem cũng trầm trồ. 14 tháng sau, gia chủ gọi điện cho mình nói muốn bán thật nhanh. Lý do nghe có vẻ vô lý: \"Ở trong nhà mình mà luôn có cảm giác như đang đi làm.\" Hơn ba tháng sau đó, tôi ký hợp đồng mua về căn hộ cũ 68m2 mình từng sống vào thời còn làm thuê ở quận 3. Thật tình mà nói, việc đổi vai đó dạy tôi nhiều bài học về thi công nội thất biệt thự hơn cả 11 năm làm nghề phía trước. Lúc nghiên cứu thi công nội thất biệt thự hiện đại cho các dự án mình đang đảm nhận, tôi thường tự hỏi ngược lại một điều: liệu tôi đang thi công căn nhà này hay một sản phẩm trưng bày.
Lúc tất cả trong biệt thự đều chỉn chu như nhau thì chẳng còn chỗ nào để thở
Một cái bẫy mình chứng kiến gần như tất cả chủ nhà xây biệt thự lần đầu đều rơi vào: yêu cầu mọi không gian phải dùng chung một ngôn ngữ chất liệu. Sàn đá marble trắng vân mây trải xuyên suốt từ sảnh đến tận nhà bếp và đến sân sau. Trần giật cấp đồng loạt cùng chiều cao 3,2 mét trên toàn bộ tầng trệt. Đồ nội thất đóng nguyên một tông gỗ walnut sẫm từ ghế sofa cho đến giá sách đến chiếc ghế nhỏ trong phòng con.
Mình đã từng làm một căn ở Vinhomes Riverside theo đúng cách đó. Gia chủ là người điều hành một doanh nghiệp dược phẩm, nói thẳng rất lịch sự nhưng rất cứng: \"Tôi muốn đặt chân vào bất cứ phòng nào cũng phải biết ngay đây là nhà tôi.\" Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng cái mất thì không hợp lý chút nào. Khu bếp bị đẩy dài thành ra 5m8 chỉ để đủ chỗ để kê đảo bếp đá cùng tông màu như tiền sảnh, trong lúc đó lối đi lại giữa bồn rửa – bếp nấu – tủ lạnh bị kéo căng đến 2m4 — nấu một bữa ăn phải đi thêm mười mấy bước chân hơn hẳn nhà phố trước kia của chị ấy. Sân chơi con bị lùi tới sát tường rào, kẹp giữa phòng giặt và hầm để xe, diện tích vỏn vẹn 12 mét vuông cho hai đứa trẻ chạy xe đạp. Góc đọc sách mình bố trí cạnh cửa kính hướng ra khoảng sân trong, nhưng mà do lo không đồng tông với phòng khách, cái ghế bành cũng phải bọc đệm da nâu giống hệt ghế ở khu tiếp khách. Đọc sách mà ngồi như đang đợi đối tác đến ký hợp đồng. Nói cách khác, tôi đã làm ra một căn nhà biệt thự mà mọi mét vuông đều đặn đang diễn một vai diễn giống nhau.
Khách hàng của tôi không mua gỗ họ mua cảm giác được cho phép sống chậm lại
Vào cuối năm 2024, tôi ngồi trao đổi với một chủ tịch tập đoàn thép ở khu công nghiệp Long An. Trong suốt bốn mươi lăm phút đầu tiên, vị ấy chẳng hỏi một câu nào về gỗ óc chó, veneer, hay đá nhập từ Italy. Câu duy nhất ông yêu cầu là: \"Tôi cần vào tới cửa nhà là người ta phải nhận ra ngay tôi đã tan sở.\" Mình ngộ ra một điều: thứ mà khách hàng mua không phải vật liệu, mà là quyền được bước ra khỏi vai trò điều hành. Và cái quyền đó không nằm giá tiền chiếc bàn ăn hoặc bộ ghế sofa. Nó nằm ở những chi tiết rất cũ, rất rẻ so với toàn bộ ngân sách.
Cụ thể hơn, độ dày gối ngồi ở chiếc ghế khu phòng khách — tôi thường đưa tới 12 đến 14cm đối với nhóm gia chủ này thay vì 8cm tiêu chuẩn, vì người ngồi xuống sẽ hơi lún xuống, vai của họ hạ xuống và cơ thể tự nhiên chuyển sang dáng nghỉ ngơi. Điều thứ hai chính là nhiệt độ màu đèn chiếu khu phòng khách 2700K — chứ không phải 3000K như đa số nhà đang thi công, vì 2700 Kelvin đủ ấm để da mặt người ngồi đối diện trông dịu hơn dưới ánh đèn. Điều thứ ba chính là độ vang khoảng sân trong. Các bức tường vây quanh sân mình xử lý bề mặt bằng đá ong hoặc gạch thô mộc chứ không dùng sơn bóng, bởi bề mặt hút âm tốt hơn, độ vang giảm đi khoảng 0,4 giây, và đôi tai người ngồi cảm thấy được sự im ắng đó trước cả khi đôi mắt nhìn thấy gì.
Mình thống kê 8 căn nhà biệt thự bàn giao trong suốt năm 2024. Sáu trên tám căn đều có yêu cầu rõ ràng về độ lặng trong không gian, mô tả bằng những câu chẳng hề giống thông số kỹ thuật: \"Đừng để nghe thấy tiếng cái tủ lạnh từ nhà bếp vọng ra\", \"Lúc con tôi ngủ, tôi không muốn nghe thấy tiếng ai đó bước đi phía cầu thang\". Nếu chỉ nghe qua tên vật liệu thì chẳng thể giải quyết các yêu cầu đó.
Ngôi biệt thự không phải để thi công xong rồi thôi mà để lớn lên cùng người ở
Nhìn lại, tôi thấy hai kiểu khách hàng rất khác nhau. Nhóm ở lâu dài — 10 năm trở lên, thường là những người đã ở trong một căn nhà suốt cả cuộc đời rồi sau đó mới chuyển sang biệt thự. Kiểu thứ hai là những gia chủ đổi biệt thự đầu tiên, phần nhiều vì vừa thắng thầu một thương vụ đáng kể. Kiểu khách thứ hai thường đặt một câu tôi nghe thấy rất nhiều: \"Làm kín hết mọi thứ lại.\" Che máy lạnh, che bình nóng lạnh, che kệ để đồ, giấu hộp cơm con trẻ trên bàn học. Ngôi nhà sạch y như phòng trưng bày nội thất. Điều buồn cười là 3 năm sau, chính những chủ nhà đó gọi lại để đục mấy bức vách ấy ra, bởi vì con cái lớn lên, đồ mới phát sinh, không có chỗ để nhét vào.
Một vị khách của tôi ở Thảo Điền yêu cầu bao kín khoảng sân trong 28m2 thành một quán cà phê nội bộ — ông ấy bảo để tiếp đối tác làm ăn. Chúng mình làm xong: quầy bar thấp, ghế cao, đèn thả vàng treo kiểu quán xá. Hai năm sau, con vị ấy vào đại học, bà vợ gọi điện hỏi có thể gỡ quầy rượu đi được không. Tôi hỏi làm gì, chị trả lời: \"Để làm kho rượu.\" Cái khu vực đó đến giờ vẫn còn là kho rượu, quầy bar đã bị gỡ từ 2023. Điều rút ra hóa ra rõ ràng: khi thi công biệt thự theo phong cách hiện đại, tôi luôn luôn để dành 20-30% bề mặt nội thất có khả năng đổi chức năng mà chẳng phải đục tường hoặc hệ đường điện đi âm. Chẳng hạn, một mảng ngăn phòng đọc tôi hay làm bằng tấm gỗ tháo rời, hoặc một khoảng khoảng 3m2 kề chân cầu thang để trống không với nền gạch đồng bộ nhưng không kê gì cố định. Đấy chính là khoảng không gian sẽ biến thành gì mà chủ nhà cũng chưa hình dung ra.
Tôi từ chối 3 hợp đồng nhà biệt thự mỗi tháng và chọn đi chậm hơn
Hiện tại mình làm cố vấn độc lập cho những chủ nhà tự mình đứng ra làm nội thất. Nhưng mà trước đó, tôi từng đảm nhận vị trí giám đốc thiết kế cho một xưởng nội thất cao cấp tại Sài Gòn. Tháng nào mình nhận về trung bình 7 đến 9 lời đề nghị thi công nhà biệt thự. Mình từ chối tối thiểu 3. Không ít người cho rằng mình tỏ vẻ, nhưng sự thật ngược lại: tôi không có đủ người để theo sát từng căn. Mỗi căn biệt thự hiện đại mình thi công hết 4-6 tháng, và mình chỉ nhận nhiều nhất 3 căn song song. Nguyên do rất cụ thể: ba xưởng của ba nhà thầu đọc một bản vẽ theo ba kiểu khác nhau.
Một lần nọ, vào tháng 4 năm 2022, tôi nhận gấp hợp đồng thi công nội thất biệt thự 600m2 tại Bình Chánh. Lúc đó đang bận chạy một dự án khác tại Quận 2, mình giao hầu hết các các đội nhóm bên ngoài và chỉ ghé kiểm tra mỗi tuần một lần. Đến ngày nghiệm thu, tôi phát hiện bản lề cửa cửa gỗ không khớp với khung cửa. Hỏi ra mới biết: một xưởng gia công khung, một xưởng làm cánh cửa, xưởng thứ ba lắp bản lề theo dung sai của tiêu chuẩn riêng họ. Chi phí khắc phục vượt giá trị hợp đồng chừng 180 triệu đồng, cộng thêm hai tuần chậm tiến độ bàn giao. Vị chủ nhà không la nhưng nói một câu mình nhớ mãi: \"Tôi không cần nhanh tới mức đó, tôi cần đúng như thỏa thuận.\" Sau lần đó, mỗi lần định bụng nhận hợp đồng vượt quá số lượng bản thân theo sát được, tôi lại nhớ tới câu nói ấy. Có những căn nhà mình thi công vội vàng, trong vòng hai hoặc ba năm sau đó, thế nào c